Chung tay thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: Mỗi người một hành động

Văn bản hợp nhất về Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được Văn phòng Quốc hội ban hành năm 2026 tiếp tục là nguồn tham khảo pháp lý quan trọng để các cơ quan, tổ chức và cá nhân cập nhật quy định hiện hành. Phòng, chống tác hại của thuốc lá là câu chuyện của sức khỏe, pháp luật và trách nhiệm cộng đồng. Không có một cá nhân hay một cơ quan nào có thể tự mình giải quyết toàn bộ vấn đề. Từ gia đình đến trường học, từ nơi làm việc đến cơ sở y tế, từ người hút đến người không hút, mỗi người đều có thể đóng góp bằng những hành động cụ thể.

1. Mỗi hành động là một lần chung tay

Hành động đầu tiên dành cho người hút thuốc là tôn trọng địa điểm cấm. Không hút tại cơ sở y tế, cơ sở giáo dục, khu vực có nguy cơ cháy nổ cao và các địa điểm khác thuộc diện cấm. Khi đến nơi công cộng, hãy quan sát biển báo và nội quy. Nếu cần hút ở nơi pháp luật cho phép, hãy sử dụng đúng khu vực dành riêng và bảo đảm an toàn, vệ sinh.

Ảnh minh họa (AI)

Hành động thứ hai là bảo vệ gia đình. Nhà và xe nên được coi là những không gian không khói thuốc. Đặc biệt, không hút khi có trẻ em, phụ nữ mang thai, người bệnh và người cao tuổi. Nếu một thành viên muốn bỏ thuốc, những người khác nên động viên và hỗ trợ thay vì chỉ trích.

Hành động thứ ba là bảo vệ thế hệ trẻ. Người lớn không nên nhờ trẻ mua thuốc, không đưa thuốc cho trẻ và không biến việc hút thuốc thành hình ảnh bình thường trong gia đình. Nhà trường cần giáo dục kỹ năng từ chối, còn phụ huynh cần tạo môi trường trò chuyện cởi mở để con có thể chia sẻ khi bị rủ rê.

Hành động thứ tư là thực hiện trách nhiệm của cơ quan, đơn vị. Người đứng đầu cần ban hành nội quy, bố trí biển báo, tổ chức truyền thông và kiểm tra. Theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP, trách nhiệm của đơn vị quản lý địa điểm cấm hút thuốc được gắn với các yêu cầu cụ thể và có chế tài xử phạt khi không thực hiện đúng.

Hành động thứ năm là không rủ rê, ép buộc người khác hút thuốc. Một lời mời tưởng như xã giao có thể khiến người chưa từng hút bắt đầu sử dụng. Tôn trọng lựa chọn không hút thuốc là một biểu hiện của văn hóa ứng xử hiện đại.

Hành động thứ sáu là ủng hộ những người đang cai thuốc. Cai thuốc có thể có lúc thất bại hoặc tái sử dụng, nhưng điều đó không có nghĩa mục tiêu bỏ thuốc là vô ích. Gia đình, đồng nghiệp và nhân viên y tế có thể giúp người hút xác định lý do bỏ thuốc, xây dựng kế hoạch và tiếp cận hỗ trợ phù hợp.

Hành động thứ bảy là lan tỏa thông tin chính xác. Trong thời đại mạng xã hội, thông tin về thuốc lá có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức. Người dân cần ưu tiên nguồn chính thống, tránh chia sẻ những thông tin khiến thuốc lá bị hiểu là vô hại hoặc khuyến khích sử dụng.

Cuối cùng, mỗi người hãy biến ngày hôm nay thành một điểm bắt đầu. Người chưa hút hãy kiên quyết không thử. Người đang hút hãy cân nhắc một kế hoạch bỏ thuốc. Người quản lý hãy xây dựng môi trường không khói thuốc. Người thân hãy động viên. Giáo viên hãy nêu gương. Học sinh hãy biết nói không. Cộng đồng hãy cùng bảo vệ những người không hút.

2. Truyền thông lan tỏa xây dựng cộng đồng không khói thuốc

Một xã hội khỏe mạnh được tạo nên từ hàng triệu lựa chọn đúng đắn mỗi ngày. Không hút thuốc tại nơi cấm, không để khói thuốc xâm nhập vào nhà, không rủ rê người khác, không bỏ qua biển cấm và luôn sẵn sàng nhắc nhở bằng thái độ văn minh – đó chính là những viên gạch nhỏ xây dựng cộng đồng không khói thuốc. Vì sức khỏe hôm nay và tương lai của thế hệ mai sau, hãy cùng hành động.

Để thay đổi hành vi, truyền thông cần chuyển từ cách nói chung chung sang hướng dẫn cụ thể. Người dân cần biết mình phải làm gì khi ở bệnh viện, trường học, nơi làm việc, phương tiện công cộng hay trong gia đình. Càng cụ thể, khả năng áp dụng càng cao.

Trong quá trình bỏ thuốc, người hút có thể gặp cảm giác thèm thuốc, bồn chồn hoặc khó tập trung. Những khó khăn này là một phần của quá trình thay đổi và có thể được hỗ trợ bằng tư vấn y tế. Điều quan trọng là không tự xem một lần tái hút là thất bại hoàn toàn; cần xác định nguyên nhân và tiếp tục kế hoạch.

Truyền thông cũng nên nhấn mạnh lợi ích tích cực của việc không hút thuốc thay vì chỉ nói về hậu quả. Một người bỏ thuốc có thể giảm phơi nhiễm với các chất độc trong khói thuốc, bảo vệ người thân và tiết kiệm chi phí. Những lợi ích gần gũi thường tạo động lực rõ ràng cho thay đổi.

Ở góc độ cộng đồng, việc nhiều người cùng thực hiện một chuẩn mực sẽ làm giảm áp lực xã hội đối với người không hút. Khi một cuộc gặp không còn bắt đầu bằng lời mời thuốc, trẻ em ít nhìn thấy hình ảnh hút thuốc và nơi làm việc không có mùi khói, thói quen mới sẽ dần trở thành điều bình thường.

Điều cần tránh là coi mức phạt như mục tiêu cuối cùng. Mục tiêu cuối cùng của pháp luật phòng chống tác hại thuốc lá là bảo vệ sức khỏe. Vì vậy, tuyên truyền, hỗ trợ cai nghiện, xây dựng môi trường không khói thuốc và thực thi chế tài cần được triển khai đồng thời.

Mỗi đơn vị có thể lựa chọn cách triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, nhưng cần bảo đảm thông tin đúng pháp luật, dễ hiểu và có thể kiểm chứng. Khi tuyên truyền gắn với hành động cụ thể, người dân sẽ thấy rõ vai trò của mình và dễ tham gia hơn.